Asset Publisher
Dary lasu
Las od zawsze odgrywał ogromną rolę w życiu człowieka – dawał mu schronienie, pokarm i opał. Pomimo rozwoju cywilizacyjnego znaczenie lasu nadal jest bardzo duże, a jego zanik przyniósłby wiele negatywnych skutków. Współczesna gospodarka leśna opiera się więc na racjonalnym użytkowaniu zasobów leśnych, tak aby zachować je w najlepszym stanie dla przyszłych pokoleń.
Las dostarcza nam drewna. Mimo, że na pierwszy rzut oka wycinka drzew kojarzy się z niszczeniem środowiska, okazuje się, że drewno jest najbardziej ekologicznym i odnawialnym surowcem, którego człowiek potrzebuje do codziennego funkcjonowania. Drewno wykorzystujemy jako opał. Podczas jego spalania do atmosfery uwalniana jest o wiele mniejsza ilość szkodliwych substancji niż w przypadku spalania węgla. Jest też znakomitym surowcem, wykorzystywanym w budownictwie, produkcji przedmiotów codziennego użytku, sztuce oraz przemyśle papierniczym. Kto z nas chciałby mieć w domu meble, drzwi i podłogi wykonane jedynie z betonu, metalu i plastiku? Drewno nadaje domowi ciepło, jest przyjazne dla człowieka.
Las, poza drewnem, dostarcza nam wiele innych surowców, m.in.:
- zioła leśne,
- owoce runa leśnego, zwłaszcza borówki czarne (jagody), borówkę brusznicę, jeżyny, maliny, poziomki, żurawinę,
- grzyby,
- choinki świąteczne,
- żywice naturalne,
- korę drzewną,
- igliwie, wykorzystywane do produkcji olejków eterycznych,
- sok brzozowy stosowany w przemyśle spożywczym i kosmetycznym,
- dziczyznę,
- użytki mineralne – torf, żwir,
- miód i wosk pszczeli pochodzący z hodowli pszczół leśnych (bartnictwo).
W Polsce występuje około 150 gatunków roślin leczniczych, wśród nich większość jest gatunkami leśnymi. Surowcami zielarskimi są m.in. owoce dzikiej róży, kora dębu, kwiaty i owoce bzu czarnego, kwiaty lipy, ziele jemioły, kozłka lekarskiego, macierzanki piaskowej, bluszczu i maliny.
Owoce runa leśnego to prawdziwe bomby witaminowe, zawierające duże stężenie witaminy C. Kilogram owoców dzikiej róży zawiera tyle witaminy C ile dziesięć kilogramów cytryny! Dodatkowo owoce leśne obfitują w witaminę B1, B2, PP, K i A. Ponadto mają one niepowtarzalny smak i rosną w warunkach o niewielkim skażeniu środowiska, w przeciwieństwie do owoców hodowanych przez człowieka.
W lesie występuje ogromne bogactwo grzybów, tych jadalnych szacuje się, że jest ponad 1000 gatunków. Jednak zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2011 r. do obrotu dopuszczone są tylko 44 gatunki, m.in. borowik szlachetny, podgrzybek brunatny, mleczaj rydz, koźlarz babka i pieprznik jadalny (kurka).
Kiedy zbliżają się święta Bożego Narodzenia wielu z nas pragnie mieć w domu choinkę pachnącą lasem. Choinki hodowane są na tzw. plantacjach choinkowych lub też pozyskiwane są w drzewostanach, w których w danym roku zaplanowane są zabiegi pielęgnacyjno-hodowlane. Oznacza to, że ich wycinanie nie narusza równowagi ekosystemu leśnego, a my dzięki temu możemy cieszyć się świeżym, pachnącym drzewkiem świątecznym.
Dawniej na dużą skalę pozyskiwano z lasu żywicę, którą wykorzystywano do produkcji terpentyny i kalafonii (substancje wykorzystywane do produkcji farb, lakierów, leków, środków owado- i grzybobójczych). Obecnie pozyskanie to jest symboliczne, jednak do dziś możemy natknąć się w lesie na sosny ze spałami żywiczarskimi.
Podobnie symbolicznie praktykowane jest bartnictwo w lasach, jednak świadomość społeczeństwa na temat roli pszczół w środowisku z roku na rok wzrasta i ten zapomniany przez wielu fach wraca w ostatnim czasie do łask.
Nie zapominajmy także, że darem lasu jest jego funkcja pozaprodukcyjna – edukacyjna, rekreacyjna i ochronna. Las pochłania pyły i zanieczyszczenia powietrza, chroni gleby przed erozją, powodzią, chroni przed hałasem, jest miejscem pracy i wypoczynku wielu ludzi, służy badaniom naukowym. Jest również natchnieniem dla artystów i stanowi nasze dziedzictwo kulturowe.
Źródło tekstu:
resources-to-get
Asset Publisher
Asset Publisher
OBIEG WODY W PRZYRODZIE
OBIEG WODY W PRZYRODZIE
Woda występująca w przyrodzie jest w nieustannym ruchu od miliardów lat, co zapewnia życie na Ziemi. W czasie przemieszczania się pomiędzy wodami atmosferycznymi, powierzchniowymi i podziemnymi, cząsteczki wody podlegają ciągłym przemianom fazowym, zmieniając kilkakrotnie stany skupienia: gazowy, ciekły i stały. Krążenie wody między atmosferą, hydrosferą i litosferą, zachodzące na skutek wpływu Słońca, siły grawitacyjnej i ruchu Ziemi, nazywamy obiegiem wody tzw. cyklem hydrologicznym. Hydrosfera to tzw. „wodna powłoka”, skupia wszystkie wody na Ziemi zgromadzone w morzach, oceanach, jeziorach, rzekach, bagnach, pokrywie śnieżnej, lodowcach i zbiornikach wód podziemnych. Ruch i przemiany cząsteczek wody zachodzą w obszarze szesnastokilometrowej grubości warstwie atmosfery oraz 800-metrowej warstwie skorupy ziemskiej.
W skrócie obieg wody przebiega następującymi etapami:
- parowanie
- kondensacja pary wodnej
- opady
- przesiąkanie
- spływ do powierzchni ziemi i gruntu
- spływ strumieni, rzek i wód gruntowych do jezior i mórz
- ponowne parowanie
Głównym czynnikiem sprawczym krążenia wody jest energia Słońca, którego ciepło powoduje parowanie wody w stanie ciekłym z powierzchni zbiorników wodnych . Zjawisko to dotyczy oceanów, mórz, rzek, jezior, sztucznych zbiorników. Parują także rośliny lądowe w procesie transpiracji, jak i gleba. Nawet, choć w małym stopniu, paruje woda z organizmów ludzkich i zwierzęcych. Źródłem pary wodnej jest też lód i śnieg, dzięki sublimacji ( przechodzenie ciała stałego w stan gazowy z pominięciem fazy ciekłej). Możemy to zaobserwować np. wiosną , kiedy pod wpływem dużej energii cieplnej Słońca płatki śniegu szybko znikają, mimo że nie widzimy, by śnieg się topił. Jednak głównym źródłem tzw. wody atmosferycznej są morza i oceany, które zajmują ok 70% powierzchni Ziemi. Rocznie z ogromnej powierzchni oceanów paruje ok. 6 razy więcej wody niż z obszarów lądowych.
Powstałe cząsteczki pary wodnej unoszone są przez pionowe ruchy ogrzanego powietrza. Przemiany faz wody w atmosferze zależne są od spadku temperatury. Na pewnej wysokości nad Ziemią w wyniku ochładzania się powietrza i w warunkach nasycenia parą wodną, dochodzi do kondensacji (skraplania) tzn. przemiany stanu gazowego wody w ciekły. W efekcie tworzą się chmury. Cząsteczki pary wodnej skraplają się na tzw. jądrach kondensacji tzn. mikroskopijnych rozmiarów stałych cząstkach. Na nich osiadają produkty kondensacji w postaci kropelek wody lub kryształki lodu powstałe w wyniku resublimacji ( przemiany pary wodnej w ciało stałe z pominięciem fazy ciekłej). W wyższych częściach atmosfery skondensowana para wodna tworzy chmury, w niższych, nisko nad ziemią, powstaje mgła, natomiast na powierzchni ziemi lub przedmiotach, osady np. rosa, szadź czy szron.
Cyrkulacja powietrza przenosi parę wodną i wodę zgromadzoną w chmurach nad lądy.
Gdy temperatura dostatecznie obniży się, krople wody rozrastają się i pod wpływem siły ciężkości spadają z chmur na ziemię w postaci różnych opadów: deszczu, śniegu, krupy, gradu. Większość opadów, bo 80% z ogólnej sumy, trafia do mórz i oceanów, a tylko 20% na kontynenty. Ilość opadów na Ziemi zależy od wielu czynników: odległości od mórz i i oceanów – wraz z nią spada wilgotność powietrza, a to pociąga za sobą zmniejszenie ilości opadów, oraz od wysokości nad poziomem morza.
Woda, która trafia na kontynenty, częściowo wyparowuje z powierzchni lądów z powrotem do atmosfery, część wychwytują rośliny (na skutek transpiracji wraca ponownie do atmosfery). Większość wód opadowych spływa jednak w postaci potoków i rzek do morza -dając odpływ powierzchniowy lub wsiąka ( infiltruje) do gruntu i zasila podziemne wody (gruntowe) dając odpływ gruntowy do zbiorników wodnych: źródła, rzeki, jeziora i morza. Wody powierzchniowe i podziemne kierują się do oceanów zamykając cykl. Część wód opadowych w postaci śniegu, lodu i lodowców jest zatrzymywana ( retencjonowana) na powierzchni lądów i wyłączana z obiegu na dłuższy lub krótszy okres czasu. Po stopnieniu, wody te wracają również do mórz.
Pełny, zamknięty cykl krążenia wody, pomiędzy oceanem, atmosferą i lądem obejmujący wszystkie przemiany wody nazywamy dużym obiegiem ( w skali całego globu) natomiast krążenie wody, które obejmuje tylko parowanie i opad i zachodzi pomiędzy atmosferą i lądem lub atmosferą i oceanem- małym obiegiem wody ( w skali lokalnej).
Na lądzie też są obszary, gdzie wysoka temperatura powoduje intensywne parowanie, które przeważa nad opadami. Są to obszary z niedoborami wody: pustynie, sawanny, stepy, półpustynie.
Człowiek poprzez swoją działalność w coraz większym stopniu wpływa na naturalny obieg wody. Wskutek tego obniża się poziom wód podziemnych, zmniejsza się powierzchnia terenów o właściwościach retencyjnych, to znaczy zdolnych do zatrzymywania wody, wody atmosferyczne, powierzchniowe a nawet gruntowe ulegają zanieczyszczeniu, zmniejsza sie ilość dostępnej wody pitnej. Mimo, że obieg wody gwarantuje zachowanie stałej jej ilości, jednak należy pamiętać, że zasoby dostępnej wody pitnej zmniejszają się. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele: zanieczyszczone źródła, topnienie lodowców stanowiących ok. 70% zasobów wody pitnej, wzrost urbanizacji i rozwój przemysłu powodujące większe zużycie wody niż możliwość uzupełnienia jej zasobów w wyniku naturalnych procesów. Każdy z nas może mieć swój wkład w oszczędzanie tego życiodajnego płynu.
Źródło tekstu: