Asset Publisher
Projekty dofinansowane ze środków POIiŚ
„Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych"
Państwowe Gospodarstwo Leśna Lasy Państwowe realizuje projekt pn.: „Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych"
Realizację rozpoczęto od 2016 r. i potrwa do 2022 r.
Celem projektu jest wzmocnienie odporności na zagrożenia związane z zmianami klimatu w nizinnych ekosystemach leśnych. Podejmowane działania będą ukierunkowane na zapobieganie powstawania lub minimalizację negatywnych skutków zjawisk naturalnych takich jak: niszczące działanie wód wezbraniowych, powodzie, podtopienia, susza i pożary.
W ramach projektu będą realizowane inwestycje związane:
- Budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania zbiorników małej retencji, wraz z niezbędną infrastrukturą umożliwiającą czerpanie wody do celów przeciwpożarowych przez jednostki PSP;
- Budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych;
- Adaptacja istniejących systemów melioracyjnych do pełnienia funkcji retencyjnych zachowaniem drożności cieku dla ryb;
- Zabezpieczenie obiektów infrastruktury leśnej przed skutkami nadmiernej erozji wodnej, związanej z gwałtownymi opadami;
- Przebudową i rozbiórką obiektów hydrotechnicznych niedostosowanych do wód wezbraniowych (mostów, przepustów, brodów).
Projekt wykorzystuje zabiegi łączące przyjazne środowisku metody przyrodnicze i techniczne. Budowane są w większości małe obiekty – budowle o prostej konstrukcji z zastosowaniem materiałów naturalnych. Wybierane technologie są przyjazne dla środowiska naturalnego.
Bezpośrednim efektem realizacji projektu będzie zretencjonowanie 2,1 mln m3 wody.
Całkowity koszt realizacji projektu wynosi 234 670 000 ,00 zł.
Maksymalna kwota wydatków kwalifikowanych wynosi 170 000 000,00 zł.
Maksymalna kwota dofinansowania z funduszy europejskich wynosi 144 500 000,00 zł.
Fot. Mieczysław Rapta
W ramach tego projektu Nadleśnictwo Okonek zrealizowało następujące działania:
- Odtworzenie – pogłębienie zbiornika retencyjnego;
- Odbudowa i przebudowa urządzeń regulacji wodnej;
- Odbudowa i przebudowa zastawek i rowów wraz z pogłębieniem zbiornika retencyjnego w leśnictwie Walmy.
Zrealizowane przez Nadleśnictwo Okonek działania zlokalizowane są w wododziale rzeki Czarnej u jej źródlisk (obręb ewidencyjny Brokęcino i Okonek), oraz w wododziale Gwdy (obręb ewidencyjny Łomczewo) przy ujściu rz. Czarnej. Celem jest poprawa gospodarki wodą opadową, tak by zminimalizować skutki wezbrań rzeki Czarnej, które skutkują lokalnymi podtopieniami upraw leśnych, łąk oraz przydomowych ogrodów i piwnic zabudowań mieszkalnych zlokalizowanych w pobliżu rzeki. Retencjonowanie wody zapobiegać będzie również skutkom suszy i zwiększy bezpieczeństwo przeciwpożarowe lasów. Przyczyni się również do odtworzenia potencjału przyrodniczego siedlisk wodnych i mokradłowych (bagiennych i wysoko nawodnionych).
Wartość zrealizowanych zadań wynosi 953.095,11 zł
Maksymalna kwota dofinansowania z funduszy europejskich wynosi 810.130,84 zł.
Bezpośrednim efektem projektu jest retencjonowanie 10 540 m3 wody, wybudowano 12 szt. zastawek, 6 przepustów służących retencji, oraz przywrócono potencjał mokradłowy siedmiu obszarom.
Fot. Mieczysław Rapta
resources-to-get
Asset Publisher
Asset Publisher
OBIEG WODY W PRZYRODZIE
OBIEG WODY W PRZYRODZIE
Woda występująca w przyrodzie jest w nieustannym ruchu od miliardów lat, co zapewnia życie na Ziemi. W czasie przemieszczania się pomiędzy wodami atmosferycznymi, powierzchniowymi i podziemnymi, cząsteczki wody podlegają ciągłym przemianom fazowym, zmieniając kilkakrotnie stany skupienia: gazowy, ciekły i stały. Krążenie wody między atmosferą, hydrosferą i litosferą, zachodzące na skutek wpływu Słońca, siły grawitacyjnej i ruchu Ziemi, nazywamy obiegiem wody tzw. cyklem hydrologicznym. Hydrosfera to tzw. „wodna powłoka”, skupia wszystkie wody na Ziemi zgromadzone w morzach, oceanach, jeziorach, rzekach, bagnach, pokrywie śnieżnej, lodowcach i zbiornikach wód podziemnych. Ruch i przemiany cząsteczek wody zachodzą w obszarze szesnastokilometrowej grubości warstwie atmosfery oraz 800-metrowej warstwie skorupy ziemskiej.
W skrócie obieg wody przebiega następującymi etapami:
- parowanie
- kondensacja pary wodnej
- opady
- przesiąkanie
- spływ do powierzchni ziemi i gruntu
- spływ strumieni, rzek i wód gruntowych do jezior i mórz
- ponowne parowanie
Głównym czynnikiem sprawczym krążenia wody jest energia Słońca, którego ciepło powoduje parowanie wody w stanie ciekłym z powierzchni zbiorników wodnych . Zjawisko to dotyczy oceanów, mórz, rzek, jezior, sztucznych zbiorników. Parują także rośliny lądowe w procesie transpiracji, jak i gleba. Nawet, choć w małym stopniu, paruje woda z organizmów ludzkich i zwierzęcych. Źródłem pary wodnej jest też lód i śnieg, dzięki sublimacji ( przechodzenie ciała stałego w stan gazowy z pominięciem fazy ciekłej). Możemy to zaobserwować np. wiosną , kiedy pod wpływem dużej energii cieplnej Słońca płatki śniegu szybko znikają, mimo że nie widzimy, by śnieg się topił. Jednak głównym źródłem tzw. wody atmosferycznej są morza i oceany, które zajmują ok 70% powierzchni Ziemi. Rocznie z ogromnej powierzchni oceanów paruje ok. 6 razy więcej wody niż z obszarów lądowych.
Powstałe cząsteczki pary wodnej unoszone są przez pionowe ruchy ogrzanego powietrza. Przemiany faz wody w atmosferze zależne są od spadku temperatury. Na pewnej wysokości nad Ziemią w wyniku ochładzania się powietrza i w warunkach nasycenia parą wodną, dochodzi do kondensacji (skraplania) tzn. przemiany stanu gazowego wody w ciekły. W efekcie tworzą się chmury. Cząsteczki pary wodnej skraplają się na tzw. jądrach kondensacji tzn. mikroskopijnych rozmiarów stałych cząstkach. Na nich osiadają produkty kondensacji w postaci kropelek wody lub kryształki lodu powstałe w wyniku resublimacji ( przemiany pary wodnej w ciało stałe z pominięciem fazy ciekłej). W wyższych częściach atmosfery skondensowana para wodna tworzy chmury, w niższych, nisko nad ziemią, powstaje mgła, natomiast na powierzchni ziemi lub przedmiotach, osady np. rosa, szadź czy szron.
Cyrkulacja powietrza przenosi parę wodną i wodę zgromadzoną w chmurach nad lądy.
Gdy temperatura dostatecznie obniży się, krople wody rozrastają się i pod wpływem siły ciężkości spadają z chmur na ziemię w postaci różnych opadów: deszczu, śniegu, krupy, gradu. Większość opadów, bo 80% z ogólnej sumy, trafia do mórz i oceanów, a tylko 20% na kontynenty. Ilość opadów na Ziemi zależy od wielu czynników: odległości od mórz i i oceanów – wraz z nią spada wilgotność powietrza, a to pociąga za sobą zmniejszenie ilości opadów, oraz od wysokości nad poziomem morza.
Woda, która trafia na kontynenty, częściowo wyparowuje z powierzchni lądów z powrotem do atmosfery, część wychwytują rośliny (na skutek transpiracji wraca ponownie do atmosfery). Większość wód opadowych spływa jednak w postaci potoków i rzek do morza -dając odpływ powierzchniowy lub wsiąka ( infiltruje) do gruntu i zasila podziemne wody (gruntowe) dając odpływ gruntowy do zbiorników wodnych: źródła, rzeki, jeziora i morza. Wody powierzchniowe i podziemne kierują się do oceanów zamykając cykl. Część wód opadowych w postaci śniegu, lodu i lodowców jest zatrzymywana ( retencjonowana) na powierzchni lądów i wyłączana z obiegu na dłuższy lub krótszy okres czasu. Po stopnieniu, wody te wracają również do mórz.
Pełny, zamknięty cykl krążenia wody, pomiędzy oceanem, atmosferą i lądem obejmujący wszystkie przemiany wody nazywamy dużym obiegiem ( w skali całego globu) natomiast krążenie wody, które obejmuje tylko parowanie i opad i zachodzi pomiędzy atmosferą i lądem lub atmosferą i oceanem- małym obiegiem wody ( w skali lokalnej).
Na lądzie też są obszary, gdzie wysoka temperatura powoduje intensywne parowanie, które przeważa nad opadami. Są to obszary z niedoborami wody: pustynie, sawanny, stepy, półpustynie.
Człowiek poprzez swoją działalność w coraz większym stopniu wpływa na naturalny obieg wody. Wskutek tego obniża się poziom wód podziemnych, zmniejsza się powierzchnia terenów o właściwościach retencyjnych, to znaczy zdolnych do zatrzymywania wody, wody atmosferyczne, powierzchniowe a nawet gruntowe ulegają zanieczyszczeniu, zmniejsza sie ilość dostępnej wody pitnej. Mimo, że obieg wody gwarantuje zachowanie stałej jej ilości, jednak należy pamiętać, że zasoby dostępnej wody pitnej zmniejszają się. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele: zanieczyszczone źródła, topnienie lodowców stanowiących ok. 70% zasobów wody pitnej, wzrost urbanizacji i rozwój przemysłu powodujące większe zużycie wody niż możliwość uzupełnienia jej zasobów w wyniku naturalnych procesów. Każdy z nas może mieć swój wkład w oszczędzanie tego życiodajnego płynu.
Źródło tekstu: