Asset Publisher Asset Publisher

OBIEKTY EDUKACYJNE

Zróżnicowanie terenowe i siedliskowe obszaru Nadleśnictwa Okonek, stosunkowo gęsta sieć rzek oraz pozostałości dawnego poligonu wojskowego dają możliwość stworzenia ciekawej infrastruktury edukacyjnej. Na dziś w jej skład wchodzą: - punkt widokowy przy rezerwacie "Wrzosowiska w Okonku", - obiekt edukacyjny Leśna Klasa ze ścieżką edukacyjną, - ścieżka przyrodnicza (dydaktyczna) nad Jeziorem Leśnym.

Fot. z archiwum Nadleśnictwa

  Punkt widokowy przy rezerwacie „Wrzosowiska w Okonku" powstał w 2012r. jako element udostępnienia terenów po byłym poligonie miejscowej społeczności. Z każdym rokiem od momentu zamknięcia poligonu wojskowego rośnie zainteresowanie tym terenem. Od lat jest on ulubionym miejscem spacerów i wycieczek rowerowych wielu mieszkańców Okonka i okolicznych miejscowości, nie wspominając o zbieraniu jagód  i grzybów. Dlatego wykorzystując infrastrukturę pozostawioną przez wojsko, czyli drogi, parking, wzgórze z prowadzącymi nań schodami, Nadleśnictwo Okonek wyposażyło to piękne miejsce w urządzenia, które je jeszcze bardziej uatrakcyjniły. Każdy miłośnik kontakt z naturą może dojechać tu nie tylko rowerem (7 km od Okonka), ale również samochodem drogą udostępnioną  do ruchu kołowego od drogi krajowej nr 11 i miejscowości Brokęcino lub Okonek. Można zaparkować na parkingu poniżej punktu widokowego a niepełnosprawni nawet na samym punkcie. Na parkingu można  skorzystać z wiaty. Po uprzednim zgłoszeniu w Nadleśnictwie Okonek i otrzymaniu pisemnego zezwolenia można  również  zorganizować ognisko. Po wejściu na punkt widokowy pozostaje tylko podziwiać rozległe wrzosowiska, odpocząć na ławeczce oraz zapoznać się zagadnieniami przedstawionymi na tablicach edukacyjnych:

1.Charakterystyka Nadleśnictwa Okonek 2. Historia poligonu 3. Zagospodarowanie byłego poligonu 4. Sukcesja naturalna 5. Rezerwat „Wrzosowiska w Okonku” 6. Formy ochrony przyrody na terenie Nadleśnictwa Okonek 7. Zasady zachowania się w lesie 8. Polskie lasy. Ile? Czyje? Jakie? 9. Gospodarka łowiecka 10. Zasady korzystania z punktu widokowego 11. Tropy zwierząt 12. Gospodarka leśna 13. Zagrożenia lasu 14. Rośliny lecznicze 15. Podział powierzchniowy lasu 16. Pszczoła miodna 17. Owady naszych lasów 18. Ptasi budzik 19. Ptaki naszych lasów 20. Porosty-skala porostowa 21. Rośliny mięsożerne 22. Środowisko wodne - rośliny i zwierzęta 23. Wrzosowiskowe zbiorowiska roślinne 24. Teren byłego w latach 1939-1945 niemieckiego obozu jenieckiego Barkenbrügge.

                                                 

                                                                                                                                  Fot. Z archiwum Nadleśnictwa

Leśna Klasa im. Czesława Wamke– funkcjonuje od 2000 r. Jest to izba edukacyjna, która umożliwia prowadzenie zajęć edukacyjnych dla niezbyt licznych grup w różnym wieku, organizowanie konkursów i spotkań popularyzujących wiedzę  o lesie. Wyposażona została w liczne pomoce dydaktyczne i sprzęt multimedialny, zbiory przyrodnicze oraz podręczny księgozbiór. Poza tym zbudowano plac zabaw dla dzieci, wyposażony w drewniane huśtawki i zabawki edukacyjne. W 2011r. w sąsiedztwie Leśnej Klasy oddano do użytku dużą wiatę, wyposażoną w stoły, ławy oraz grill. Daje ona możliwość prowadzenia zajęć edukacyjnych i rekreacyjnych w plenerze, również przy złej pogodzie. Jej wielkość pozwala na prowadzenie zajęć z większymi grupami niż w Leśnej Klasie. Przed wiatą znajduje się również miejsce na ognisko. 

 

W 2004 roku została utworzona ścieżka edukacyjna przy Leśnej Klasie znajdująca się przy siedzibie Nadleśnictwa Okonek. W jej skład wchodzi 9 przystanków. Na każdym z nich umieszczono tablicę pomocną w prowadzeniu zajęć o tematyce dotyczącej lasu.

            Stanowiska na ścieżce edukacyjnej:

•          Polskie lasy w liczbach

•          Typy siedlisk leśnych.

•          Zielone płuca Ziemi.

•          Sposoby ochrony lasu.

•          Sukcesja ekologiczna.

•          Mała retencja.

•          Ślady bytowania zwierząt.

•          Formy ochrony przyrody.

•          Polskie lasy w dobrych rękach.

•          Gospodarka odpadami

 

W 2006 roku do użytku została oddana ścieżka rowerowo-piesza „Nad Jeziorem Leśnym”, którą następnie przekształcono w ścieżkę dydaktyczną. Jej trasa długości 1,6 km biegnie wokół malowniczo położonego wśród lasów Jeziora Leśnego nazywanego też Borowe lub Trzecie. Spacer urozmaicają, prócz uroczych widoków, tablice edukacyjne, z treści których można się dowiedzieć sporo o otaczającej przyrodzie, Nadleśnictwie Okonek, zasadach udostępniania lasu oraz zlokalizowanej tam infrastrukturze przeciwpożarowej. Całość trasy wyposażona jest w liczne ławki, stoły i kosze na śmieci. W 2018r. ścieżka została wzbogacona o dodatkowe przystanki edukacyjne z nową infrastrukturą turystyczną.

            Tablice edukacyjne:

•          Ochrona przeciwpożarowa.

•          Ols.

•          Ptaki zbiorowisk wodnych.

•          Nadleśnictwo Okonek -ochrona przyrody.

•          Zasady udostępniania lasu.

•          Zbiorowiska leśne.

•          Obieg wody w przyrodzie.

•          Ekosystem jeziora.

W 2016r. z powodu wyeksploatowania urządzeń i braku środków  na rewitalizację zlikwidowano ścieżki: rowerową "Nad Czarną" i edukacyjną "W dolinie pięciu rzek", które istniały od 2001r. W 2018 r. w wyniku współpracy z WFOŚiGW powstał szlak rowerowo-pieszy "W dolinie pięciu rzek" z przystankami edukacyjnymi o długości 7,6 km o przebiegu częściowo zbliżonym ze zlikwidowaną ścieżką edukacyjną. Ponieważ dofinansowanie obejmowało wyłącznie małą infrastrukturę edukacyjno-turystyczną, do stworzenia szlaku można było wykorzystać tylko istniejące drogi, bez możliwości sfinansowania nawierzchni. Dlatego miejscami jest to trasa niełatwa do pokonania. Biegnie ona malowniczymi fragmentami szlaków turystycznych, wiodących przez lasy pomiędzy Okonkiem i Lędyczkiem. Kończy się  w miejscu, gdzie w promieniu 500m do Gwdy wpadają cztery dopływy: Szczyra, Chrząstawa, Czarna i Debrzynka. Na trasie znajduje się 14 przystanków edukacyjnych z miejscami odpoczynku wyposażonymi w wiaty, ławki, stoły, stojaki na rowery, kosze oraz tablice edukacyjne. Na każdej tablicy został umieszczony QR-kod, który po zeskanowaniu telefonem umożliwia poszerzenie zagadnień omówionych na tablicy, dzięki przeniesieniu na stronę Nadleśnictwa Okonek, na której w osobnych zakładkach zostały rozwinięte poszczególne tematy. Na przystanku przy leśniczówkach Walmy  i Lędyczek, w niewielkiej odległości od Lędyczka, znajduje się miejsce wyznaczone  do rozpalania ognia, gdzie po uzyskaniu zgody leśniczego, można odpocząć przy ognisku. Tematyka poszczególnych przystanków edukacyjnych na trasie szlaku:

1. Nadleśnictwo Okonek. Szlaki turystyczne w Nadleśnictwie Okonek.

2. Jak rośnie las.

3. Leśni mieszkańcy.

4. Budowa warstwowa lasu. Podział powierzchniowy lasu z mapą Nadleśnictwa Okonek.

5. Drzewa naszych lasów.

6. Drzewa w naszym lesie.

7. Cztery pory roku w lesie.

8. Jak leśnicy chronią i pielęgnują las.

9. Dary lasu.

10. Ekosystem wodny.

11.Remiza dla ptaków.

12. Gospodarka łowiecka. Retencja wodna.

13. Sprawność dendrolog. Owady zapylające. Pszczelarstwo.

14. Życie w rzece i obok niej.

 

                Przez teren Nadleśnictwa Okonek biegnie też powiatowa trasa rowerowa „Rowerem przez lasy powiatu złotowskiego" o długości 180 km, powstała z inicjatywy nadleśnictw Jastrowie, Lipka, Okonek, Płytnica i Złotów. Nasz odcinek ma długość  ok. 20 km i biegnie od parkingu Nadleśnictwa Lipka przy trasie krajowej nr 22 do Chwalimia, drogą publiczną utwardzoną do Okonka i asfaltową do Lędyczka, następnie w kierunku na Złotów i drogą leśną na Kiełpin, potem skręca w lewo do granicy z Nadleśnictwem Lipka. Obecnie trwają prace nad zmianą przebiegu tej trasy na naszym terenie.

We współpracy z nadleśnictwami Lipka, Jastrowie, Złotów i Zdrojowa Góra, Płytnica od 2003r.,  w pierwszą  sobotę  września organizowany jest rajd rowerowy pod nazwą "Leśny Rajd Rowerowy".                            

Fot. Małgorzata Ufnowska

                                             


Asset Publisher Asset Publisher

Zurück

OBIEG WODY W PRZYRODZIE

OBIEG WODY W PRZYRODZIE

Woda występująca w przyrodzie jest w nieustannym ruchu od miliardów lat, co zapewnia życie na Ziemi. W czasie przemieszczania się pomiędzy wodami atmosferycznymi, powierzchniowymi i podziemnymi, cząsteczki wody podlegają ciągłym przemianom fazowym, zmieniając kilkakrotnie stany skupienia: gazowy, ciekły i stały. Krążenie wody między atmosferą, hydrosferą i litosferą, zachodzące na skutek wpływu Słońca, siły grawitacyjnej i ruchu Ziemi, nazywamy obiegiem wody tzw. cyklem hydrologicznym. Hydrosfera to tzw. „wodna powłoka”, skupia wszystkie wody na Ziemi zgromadzone w morzach, oceanach, jeziorach, rzekach, bagnach, pokrywie śnieżnej, lodowcach i zbiornikach wód podziemnych. Ruch i przemiany cząsteczek wody zachodzą w obszarze szesnastokilometrowej grubości warstwie atmosfery oraz 800-metrowej warstwie skorupy ziemskiej.

 

W skrócie obieg wody  przebiega następującymi etapami:

  1. parowanie
  2. kondensacja pary wodnej
  3. opady
  4. przesiąkanie
  5. spływ do powierzchni ziemi i gruntu
  6. spływ strumieni, rzek i wód gruntowych do jezior i mórz
  7. ponowne parowanie

Głównym czynnikiem sprawczym  krążenia wody jest energia Słońca, którego ciepło  powoduje parowanie  wody w stanie ciekłym z powierzchni zbiorników wodnych . Zjawisko to dotyczy oceanów, mórz, rzek, jezior, sztucznych zbiorników. Parują także  rośliny lądowe w procesie transpiracji, jak  i gleba. Nawet, choć w małym stopniu, paruje woda z organizmów ludzkich i zwierzęcych. Źródłem pary wodnej jest też lód i śnieg, dzięki sublimacji ( przechodzenie ciała stałego w stan gazowy z pominięciem fazy ciekłej). Możemy to  zaobserwować np. wiosną , kiedy pod wpływem dużej energii cieplnej Słońca płatki śniegu szybko znikają, mimo że nie widzimy, by śnieg się topił. Jednak głównym źródłem tzw. wody atmosferycznej są morza i oceany, które zajmują ok 70% powierzchni Ziemi. Rocznie z ogromnej powierzchni oceanów paruje ok. 6 razy więcej wody niż z obszarów lądowych.

Powstałe cząsteczki pary wodnej unoszone są  przez pionowe ruchy ogrzanego powietrza.  Przemiany faz wody w atmosferze zależne są od spadku temperatury. Na pewnej wysokości nad Ziemią w wyniku ochładzania się powietrza i w warunkach nasycenia parą wodną, dochodzi do kondensacji (skraplania)  tzn. przemiany  stanu gazowego wody w ciekły. W efekcie tworzą się chmury. Cząsteczki pary wodnej skraplają się na tzw. jądrach kondensacji tzn.  mikroskopijnych rozmiarów stałych cząstkach. Na nich osiadają  produkty kondensacji w postaci kropelek wody lub kryształki lodu powstałe w wyniku resublimacji ( przemiany pary wodnej w ciało stałe z pominięciem fazy ciekłej). W wyższych częściach atmosfery skondensowana para wodna tworzy chmury, w  niższych,  nisko nad ziemią, powstaje mgła, natomiast  na powierzchni ziemi lub przedmiotach, osady np. rosa, szadź czy szron.

Cyrkulacja powietrza przenosi parę wodną i wodę zgromadzoną w chmurach nad lądy.

Gdy temperatura dostatecznie obniży się, krople wody rozrastają się i pod wpływem siły ciężkości spadają z chmur  na ziemię w postaci różnych opadów: deszczu, śniegu, krupy, gradu. Większość opadów, bo 80% z ogólnej sumy, trafia do mórz i oceanów, a tylko 20% na kontynenty. Ilość opadów na Ziemi zależy od wielu czynników: odległości od mórz i i oceanów – wraz z nią spada  wilgotność powietrza, a to pociąga za sobą zmniejszenie ilości opadów, oraz od wysokości nad poziomem morza.

Woda, która trafia na kontynenty, częściowo wyparowuje z powierzchni lądów z powrotem do atmosfery, część wychwytują rośliny (na skutek transpiracji wraca ponownie do atmosfery). Większość wód opadowych   spływa jednak w postaci potoków i rzek do morza -dając odpływ powierzchniowy lub   wsiąka ( infiltruje) do gruntu i zasila podziemne wody (gruntowe) dając odpływ gruntowy do  zbiorników wodnych: źródła, rzeki, jeziora i morza. Wody powierzchniowe i podziemne kierują się do oceanów zamykając cykl. Część wód opadowych w postaci śniegu, lodu i lodowców jest zatrzymywana ( retencjonowana) na powierzchni lądów i wyłączana z obiegu na dłuższy lub krótszy okres czasu. Po stopnieniu, wody te wracają również do mórz.

Pełny, zamknięty cykl krążenia wody, pomiędzy oceanem, atmosferą i lądem obejmujący wszystkie przemiany wody nazywamy dużym obiegiem ( w skali całego globu) natomiast krążenie wody, które obejmuje tylko parowanie i opad i zachodzi  pomiędzy atmosferą i lądem lub atmosferą i oceanem- małym obiegiem wody ( w skali lokalnej).

Na lądzie też są obszary, gdzie wysoka temperatura powoduje intensywne parowanie, które przeważa nad opadami. Są to obszary z niedoborami wody: pustynie, sawanny, stepy, półpustynie.

Człowiek poprzez swoją działalność w coraz większym stopniu wpływa na naturalny obieg wody. Wskutek tego obniża się poziom wód podziemnych, zmniejsza się powierzchnia terenów o właściwościach retencyjnych, to znaczy zdolnych do zatrzymywania wody, wody atmosferyczne, powierzchniowe a nawet gruntowe  ulegają zanieczyszczeniu, zmniejsza sie ilość dostępnej wody pitnej. Mimo, że obieg wody gwarantuje zachowanie stałej jej ilości, jednak należy pamiętać, że zasoby dostępnej  wody pitnej zmniejszają się. Przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele: zanieczyszczone źródła,  topnienie lodowców stanowiących ok. 70% zasobów wody pitnej, wzrost urbanizacji i rozwój przemysłu powodujące większe zużycie wody  niż możliwość uzupełnienia jej zasobów w wyniku naturalnych procesów. Każdy z nas może mieć swój wkład w oszczędzanie tego życiodajnego płynu.

Źródło tekstu:

wikipedia.org